Sölenterler Ne Solunumu Yapar? Beni Gülmekten Boğacak Kadim Bir Soru
Arkadaş ortamında “sölenterler ne solunumu yapar?” sorusu bir gün açıldığında, ben büyük bir ciddiyetle “Bunu bilmeyen var mı ya?” derken, içimde bir yerlerde hep şöyle bir ses vardı: “Bak oğlum, sen bunun peşine düş, sonra kendini deniz akvaryumunda yüzlercesiyle birlikte hayal et…” İşte tam o anda kafamda bir çizgi film başlamış gibi oldu.
Şimdi kabul edelim, sölenterler derken aklımıza ilk gelen şey genellikle medüzler, deniz anemonları, koraller… Yani, öyle insan gibi ciğerleri olan, “ah ne güzel hava bugün, biraz oksijen alayım” diyen canlılar değiller. Ama ne yapsınlar, doğa onlara başka bir solunum yöntemi vermiş. Bu noktada bir arkadaş ortamında, bana “Yani nefes almıyorlar mı?” diye soran Ahmet’e bakışım vardı: öyle bir bakış ki, “Ahmet, sen bunu bilmeden akvaryumculara mı gittin?” demek istiyorsun ama sadece gülümsüyorsun.
Sölenterlerin Solunum Sistemi: Akvaryum Mantığıyla Açıklayalım
Sölenterler aslında öyle derin, felsefi bir solunum sistemine sahip değiller. Onların solunumu, bir bakıma “hadi ben buradan oksijen alayım, sonra deniz suyuna karışayım” mantığıyla ilerliyor. Tam olarak difüzyonla solunum yapıyorlar. Yani hücreleri doğrudan çevredeki sudaki çözünmüş oksijeni alıyor.
Bunu günlük hayata uyarlamak istersek: düşün, sen sabah evden çıkarken kahveni içiyorsun. O kahvede ne varsa, kafan bir şekilde onları emiyor. Sölenterler de suda çözünmüş oksijeni, tıpkı senin kahveni içip günün stresini üstüne çekmen gibi, direkt hücrelerine çekiyor. Tabii onlar kahve içmiyor, ama enerji almaları bu şekilde oluyor.
İç Sesim: “Lan bu kadar basit mi?”
Evet, arkadaşlar, basit. Ama tam burada insanın iç sesine hayran kalıyorum. “Sence basit mi? Bütün bu güzellik, bu renkler, deniz anemonları ve medüzler… sadece suyu soluyorlar mı?” Evet, sadece suyu soluyorlar, ama işin büyüsü burada. Çünkü sen bunu okurken gülüyorsun ama onlar öyle bir sistemle doğmuş ki, milyonlarca yıldır hayatta kalıyorlar.
Komik Bir Sahne: Marketten Akvaryum Aldım
Geçen gün marketten akvaryum aldım. Arkadaşlarım geldi, “Ooo, yeni bir ev arkadaşı mı geldi?” dediler. Ben de dedim ki: “Aslında ev arkadaşım değil, sölenterlerim var.”
“Ne yani? Onlar ne solunumu yapar?” dedi biri.
İşte tam o anda kafamda bir film dönüyor:
Ben: “Difüzyonla solunum yapıyorlar.”
Onlar: “…?”
Ben: “Yani hücreleri doğrudan suyu soluyor.”
Arkadaşlar: “…ok… çok mantıklı… ama biraz sıkıcı değil mi?”
Ve işte burada mizah başlıyor. Çünkü sen gülüyorsun, onlar anlamıyor, sen bir yandan da “Ah, acaba gerçekten sıkıcı mı?” diye düşünüyorsun. Hayatın karmaşıklığı işte böyle şeylerde gizli.
Sölenterler ve İnsan: Farklı Ama Aynı
Bir yandan bu yazıyı yazarken aklımda sürekli şu var: Sölenterler, biz insanlar gibi ciğerleri yok. Ama hayatta kalmak için farklı bir yol bulmuşlar. Biz insanlar kahve ve oksijenle, onlar su ve difüzyonla. Ama sonuçta ikimiz de yaşamın tadını çıkarıyoruz.
İzmir’de sahilde otururken gözlerim denize takılıyor, aklıma geliyor: “Belki de ben de bir sölenter olsam, tüm bu karmaşayı düşünmezdim.” Ama sonra kendi kendime diyorum: “Ama sen espri yapmayı seviyorsun, sölenterler gibi olamazsın.”
Sonuç: Sölenterler Ne Solunumu Yapar? Artık Biliyoruz
Özetle, sölenterler ne solunumu yapar sorusunun cevabı difüzyon. Hücreleri doğrudan sudaki çözünmüş oksijeni alıyor. Ama işin mizahi tarafı, bunu anlatırken arkadaş ortamında kendini ne kadar fazla düşündüğün, espriler yaptığın ve arada bir kendinle dalga geçtiğin.
Arkadaş ortamında soruyu açan kişi Ahmet yine bana bakıyor:
“Yani biz farkında olmadan bir sürü şeyi sölenterler gibi yapıyoruz, ama kahveyle değil, oksijenle değil, stresle…”
“Evet Ahmet, doğru,” diyorum, “ama sen bunu kafaya takma, sölenterler senin kadar endişeli değil.”
Ve işte böyle, sölenterlerin solunumu hakkında hem öğrendik hem de gülmeye devam ettik. Kim derdi ki, difüzyonla solunum yapmak bu kadar felsefi ve komik olabilir?
Bu yüzden bir dahaki sefere deniz kenarındaysan, bir medüzeye bak ve düşün: “Sen basit bir solunumla milyonlarca yıl hayatta kalıyorsun, ben de kahveyle… o zaman problem yok!”
Sölenterler ne solunumu yapar? Artık biliyoruz. Ama bunu arkadaş ortamında anlatırken kahkahalarını saklama, çünkü hayat, difüzyon kadar basit ama senin esprilerin kadar karmaşık.